18. Yüzyılda Felsefe

Felsefe Bölümü lisans dersi

Haftada 2 oturum / Oturum: 50 dk.

Ders Yöneticisi: Prof. Dr. Çetin Balanuye

Ders Hakkında:

Bu ders modern felsefenin ikinci önemli varyantı sayılan "deneyci" (görgücü) okulun belli başlı filozoflarını tanımaya odaklanacaktır. Temel olarak üç İngiliz filozofla (Locke, Berkeley ve Hume) temsil edilen bu okul, modern dönemin ilk varyantı sayılan (ve önceki dersimizde temel temsilcilerini çalıştığımız) "akılcı" felsefenin bazı önemli varsayımlarını eleştiriye açık hale getirmek açısından dikkate değer bir başarı göstermiştir. Akıl, önceki filozoflar tarafından da belli nedenlerle yanılabilir bir olanak olarak anlaşılmıştı. Ancak, bu olanak akılcılar için her şeye karşın kesinlikli bilginin vazgeçilmez kaynağıydı. Deneyci okul, insanın blgiyle olan ilişkisinde akla yeni ve belki de daha mütevazi bir rol vermek gerektiğini savunmakla kalmadı, aklın kendisini de deney dünyasının -ve sadece onun- biçimlendirdiği bir olanak olarak yeniden kavramsallaştırdı.

Üstte kısaca özetlenen vurgularıyla deneyciler, Batı fesefesi içinde daha önce de (örneğin Aristo ile) kısmen yürünen patikaları belirginleştirmiş, ana yollardan biri -önemli biri- haline getirmiştir. Dersimiz bu yolun temel parkurlarını tanımayı amaçlamaktadır.

Ders Yöneticisinin Ders İşleme Yaklaşımıi:

Bu ders için seçtiğim çeşitli okumalar var. Bu okumaların her birini sizler için daha açık ve anlaşılır kılma sözü veremem; bunun her metin için olabilirliğini savunmak benim her yazardan daha başarılı bir iletişimci oduğumu savlamak olurdu. Katkımın daha çok, metinlere ilişkin genel-geçer (çoğunluğa uygun) bir anlamanın ortaya çıkması için kılavuzluk olacağını sanıyorum. Bu kılavuzluğu yaparken bazen "ders anlatmak", bazen "tartışmak", bazen de Sokratik bir diyalogla "fikir doğurtmak" gibi çarelere başvuracağım. Üç çarenin de işe yaraması sizlerin istek ve desteğine bağlıdır.

Değerlendirme:

Dersteki başarınızı genel olarak iki sınav ve bir de yazılı özgün fragman yardımıyla ölçülecektir; bu üç değerlendirmeye katılım zorunludur. Ara sınav %40, final sınavı ise %50 ağırlıktadır. Özgün fragman, öğrencinin ders içeriğiyle ilgili yazacağı özgün, yaratıcı ve iyi ifade edilmiş EN ÇOK 100 SÖZCÜKLÜK bir pasajdır. Fragman, bir argüman, bir açıklama, bir kompozisyon ya da deneme biçiminde olabilir. Bilgisayar çıktısı formatında ve Times New Roman (12 punto) yazılmış fragman dönem içinde ve final sınavından önce herhangi bir derste dersin hocasına imza karşılığı teslim edilmelidir. Fragmanın puanı %10 ağırlığındadır.

Ancak, aşağıda verilen örnek başlıklardan biriyle ilgili yaklaşık yarım saatlik özgün bir sunuş yapan öğrenci, final sınavında +10, sunuşunun makale olarak çıktısını da getiren öğrenci +20 puan üzerinden değerlendirilerek belli bir puan kazanacaktır. Sunuşsuz makale için herhangi bir ödül yoktur!

Hem ara sınav, hem de final sınavı, kitap-defter açık ve izinli türden bir yazılı sınav olacaktır. Tahmin edeceğiniz gibi, doyurucu bir yanıtın hiçbir kitapta apaçık bulunamayacağı türden sorular sormak niyetindeyim. Bu, ders kapsamında öğrendiklerinizi aşan, zor ya da ağır sorular olacak anlamına gelmiyor. Tersine, dersle samimi bir ilişki kuran öğrencinin son derece kolayca geliştireceği özgün bakış açılarına ulaşmak amacındayım. Dolayısıyla kitap, defter ve notlardan sınavda çok gerekirse belki bir ismi ya da terimi anımsamakta yararlanabilirsiniz. Sınavlarda, her biri 50 puanlık toplam 3 soru olacak ve bu sorulardan yalnızca istediğiniz ikisini yanıtlamanız gerekecek.



Aşırma (Plagiarism) Hakkında Not:

Aşırma, en kısa anlatımla, tümüyle size ait olduğundan emin olmadığınız bir fikre sizinmiş süsü vermektir. Bu bir suçtur. Bu suç ve cezası hakkında yeterince bilgilenmenizde büyük yarar vardır. Bu bilgilenmeyi bu kısa plan kapsamında yapmak zordur; dileyenler benden kaynak sorabilir ya da ortak talep bu yönde olursa derste sözlü bilgilendirme yapılabilir.

Ders Planı:

Bir haftada en fazla 3 oturum olacak, her oturum en çok 45 dk sürecektir. Oturumlar arasında ara vermeyi ihmal etmeyeceğiz. Aşağıda, incelenecek konuların oturumlara dağıtılmış açıklamaları vardır. Konuların neler olduğu, hangi sırayla işleneceği ve hangi kaynaklardan yararlanılacağı yazılmıştır.

Kaynakların orjinalleri tarafımdan sağlanacaktır; sizden beklenen, dersin başında bu kaynakların ilgili bölümlerini fotokopi yaptırmaktır. Orjinal kaynakların kaybolmaması için bu işi güvenilir bir titizlikle yapacak 1-2 kişiyi birlikte seçeceğiz.

Dersin 4 temel kaynağı aşağıda künyesi verilenlerdir. Kaynakların tümü piyasada bulunmaktadır. Her kaynağın tam olarak neresinin çalışılacağı aşağıda ayrıca gösterilmiştir:

Locke (İnsan anlığı üzerine bir deneme)

Berkeley (İnsan bilgisinin ilkeleri üzerine)

Hume (İnsanın anlama yetisi üzerine bir inceleme)

I. Genel Giriş

Süre: 1 hafta

Amaç: Tanışmak; dersin temel yönelişini kavramak; ders planı hakkında bilgilenmek; dersin işlenişini hakkında bilgilenmek; kaynakları tanımak; değerlendirme ölçütlerini öğrenmek.

Kaynaklar: -



II. Locke

Süre: 4 hafta

Amaç:                 

Locke'u ve temel felsefi programını kavramak.

İnsanda bilginin kaynağı, kesinlik derecesi ve genişliği konusunda filozofun yaklaşımını kavramak.

İnanç, sanı ve onama kavramlarını tanımak.

                

Kaynaklar:        

Locke (İnsan anlığı üzerine bir deneme)

Woozley'in girişi: Sayfa 9-39

Kitap1, Böl.1, Böl.2

Kitap2, Böl.1:1-5, Böl.2:1-3, Böl.12:1-2, Böl.8:8-16/23-24, Böl.23:1/2/4/6/37

Kitap4, Böl.11: 1-11



III. Berkeley

Süre:

4 hafta

Amaç: 

Berkeley'i ve temel felsefi programını kavramak.

Fiziksel dünyanın gerçekliğien karşı itirazın argümanını kavramak.

Kaynaklar:

Berkeley (İnsan bilgisinin ilkeleri üzerine.)

Giriş: 1-25

Böl.1: 1-15



IV. Hume

(DAHA SONRA BELİRLENECEK.)

Yazılar için başlık önerileri: