19.Yüzyılda Felsefe

Felsefe Bölümü lisans dersi

Haftada 2 oturum / Oturum: 50 dk.

Ders Yöneticisi:                Prof. Dr. Çetin Balanuye

 

Ders Hakkında:

17. yüzyılın akılcıları ve 18. yüzyılın deneycileri, insan bilgisinin kaynağı, kapsamı ve güvenilirliği konusunda iki önemli perspektif geliştirmiştir. Bu iki perspektif, bir anlamda, sonraki dönemde ister desteklensin, isterse eleştirilsin her zaman önemli birer referans noktası olmuştur. Özellikle bu dersimizin kapsadığı 19.yüzyıl, önceki iki yüzyılın felsefi birikimiyle sürekli bir iletişim halindedir. Bu dönem, akılla deneyin uzlaştırılması, aklın olanaklarının daha mütevazi bir tutumla yeniden gözden geçirilmesi, tarih ve tarihsellik nosyonlarının akıl ve deneyimi şekillendirmesi, kısaca önceki düşünüşün giderek rafine ve olgun bir biçim alması açılarından son derece önemli bir aşamayı temsil eder.

Kronolojik olarak bu döneme denk düşen isimler arasında, başta Kant olmak üzere, Hegel, Schopenauer ve Mill gibi, her biri kendi başına birer dönemlik ders olmayı hakeden düşünürler vardır. Kuşkusuz, bu düşünürlerin özgün yapıtlarında serimlenen derinlikli kavram ve önermelerin tümünü bu derste kapsamak olanaklı değildir. Buna karşın, en fazla Kant’a olmak üzere, filozofların her birine makul bir zaman ayırarak bu yüzyılın temel profilini kavramaya çalışacağız.

Genel giriş niteliğindeki ilk haftanın ardından, derse ikinci haftada Rousseau ile başlamamız bu düşünürün 17. ve 18. yüzyıla bir tepki niteliğindeki romantik itirazlarıyla bu aşamada tanışmanın önemi nedeniyledir. Rousso ile bir hafta geçirerek aklımız kadar duygularımızı da derse hazırlamanın uygun olacağını düşündük.

 

Ders Yöneticisinin Ders İşleme Yaklaşımıi:

Bu ders için seçtiğim çeşitli okumalar var. Bu okumaların her birini sizler için daha açık ve anlaşılır kılma sözü veremem; bunun her metin için olabilirliğini savunmak benim her yazardan daha başarılı bir iletişimci oduğumu savlamak olurdu. Katkımın daha çok, metinlere ilişkin genel-geçer (çoğunluğa uygun) bir anlamanın ortaya çıkması için kılavuzluk olacağını sanıyorum. Bu kılavuzluğu yaparken bazen "ders anlatmak", bazen "tartışmak", bazen de Sokratik bir diyalogla "fikir doğurtmak" gibi çarelere başvuracağım. Üç çarenin de işe yaraması sizlerin istek ve desteğine bağlıdır.

 

Değerlendirme:

Dersteki başarınızı genel olarak iki sınav ve bir de yazılı özgün fragman yardımıyla ölçülecektir; bu üç değerlendirmeye katılım zorunludur. Ara sınav %30, final sınavı ise %50 ağırlıktadır. Özgün fragman, öğrencinin ders içeriğiyle ilgili yazacağı özgün, yaratıcı ve iyi ifade edilmiş EN ÇOK 100 SÖZCÜKLÜK bir pasajdır. Fragman, bir argüman, bir açıklama, bir kompozisyon ya da deneme biçiminde olabilir. Bilgisayar çıktısı formatında ve Times New Roman (12 punto) yazılmış fragman dönem içinde ve final sınavından önce herhangi bir derste dersin hocasına imza karşılığı teslim edilmelidir. Fragmanın puan değeri %10 ağırlığındadır. 

Ancak, aşağıda verilen örnek başlıklardan biriyle ilgili yaklaşık yarım saatlik özgün bir sunuş yapan öğrenci, final sınavında +10, sunuşunun makale olarak çıktısını da getiren öğrenci +20 puan üzerinden değerlendirilerek belli bir puan kazanacaktır. Sunuşsuz makale için herhangi bir ödül yoktur!

Hem ara sınav, hem de final sınavı, kitap-defter açık ve izinli türden bir yazılı sınav olacaktır. Tahmin edeceğiniz gibi, doyurucu bir yanıtın hiçbir kitapta apaçık bulunamayacağı türden sorular sormak niyetindeyim. Bu, ders kapsamında öğrendiklerinizi aşan, zor ya da ağır sorular olacak anlamına gelmiyor. Tersine, dersle samimi bir ilişki kuran öğrencinin son derece kolayca geliştireceği özgün bakış açılarına ulaşmak amacındayım. Dolayısıyla kitap, defter ve notlardan sınavda çok gerekirse belki bir ismi ya da terimi anımsamakta yararlanabilirsiniz. Sınavlarda, her biri 50 puanlık toplam 3 soru olacak ve bu sorulardan yalnızca istediğiniz ikisini yanıtlamanız gerekecek.

Aşırma (Plagiarism) Hakkında Not:

Aşırma, en kısa anlatımla, tümüyle size ait olduğundan emin olmadığınız bir fikre sizinmiş süsü vermektir. Bu bir suçtur. Bu suç ve cezası hakkında yeterince bilgilenmenizde büyük yarar vardır. Bu bilgilenmeyi bu kısa plan kapsamında yapmak zordur; dileyenler benden kaynak sorabilir ya da ortak talep bu yönde olursa derste sözlü bilgilendirme yapılabilir.

Ders Planı:

Bir haftada en fazla 3 oturum olacak, her oturum en çok 45 dk sürecektir. Oturumlar arasında ara vermeyi ihmal etmeyeceğiz. Aşağıda, incelenecek konuların oturumlara dağıtılmış açıklamaları vardır. Konuların neler olduğu, hangi sırayla işleneceği ve hangi kaynaklardan yararlanılacağı yazılmıştır.

Kaynakların orjinalleri tarafımdan sağlanacaktır; sizden beklenen, dersin başında bu kaynakların ilgili bölümlerini fotokopi yaptırmaktır. Orjinal kaynakların kaybolmaması için bu işi güvenilir bir titizlikle yapacak 1-2 kişiyi birlikte seçeceğiz.

Dersin temel kaynakları aşağıda künyesi verilenlerdir. Kaynakların tümü piyasada bulunmaktadır. Her kaynağın tam olarak neresinin çalışılacağı aşağıda ayrıca gösterilmiştir:

 

 

I. Genel Giriş

Süre:                 2 oturum

Amaç:                Tanışmak; dersin temel yönelişini kavramak; ders planı hakkında bilgilenmek; dersin işlenişini hakkında bilgilenmek; kaynakları tanımak; değerlendirme ölçütlerini öğrenmek.

Kaynaklar:        -

II. Rousseau

Süre:                

3 oturum

Amaç:                

Rousseau’yu ve temel felsefi programını kavramak.

Toplumsal sözleşme yaklaşımını irdelemek.

Romantik tavrının eğitimdeki yansımalarını analiz etmek.

Kaynaklar:        

Ders notlarım; Rosen ve Wolff: Siyasal Düşünce (93-96 – 186-188); Rousseau: Emile (19-46)

III. Kant

Süre:                

12 oturum

Amaç:                 

Kant’ı ve temel felsefi programını kavramak.

Salt aklın eleştirisinde temel kavramları tanımak.

Pratik aklın eleştirisinde temel kavramları tanımak.

Yargı gücünün eleştirisinde temel kavramları tanımak.

                

Kaynaklar:        

Heimsoeth: I. Kant’ın Felsefesi (7-182)

 

IV. Hegel

Süre:                

6 oturum

Amaç:                

Hegel'i ve temel felsefi programını kavramak.

Hegel’de bilinç sorununu tanımak.

Köle-efendi ilişkisinin temel felsefi bağlamını kavramak.

Kaynaklar:        

Tülin Bumin: Hegel’i Okumak (7-97)

Tülin Bumin: Hegel (35-66)

 

V. Schopenhauer

Süre:                

6 oturum

Amaç:                

Schopenhauer’i ve temel felsefi programını kavramak.

İrade ve tasarım olarak dünya yaklaşımını irdelemek.

Schpenhauer’ci karamsarlığın felsefi temellerini tanımak.

Kaynaklar:        

Mustafa Kemal Günay: Schopenhauer konulu yayınlanmamış yüksek lisans tezi.

John Gray: Saman Köpekler

 

 

Yazılar için başlık önerileri: